Od dawna wiemy już, że zanieczyszczenie powietrza wiąże się z astmą u dzieci i przyczynia się do pogarszania objawów. Według Światowej Organizacji Zdrowia 4,2 miliona ludzi umiera każdego roku z powodu narażenia na zanieczyszczenia zewnętrzne, zaś aż 90% ludzi mieszka w miejscach, w których jakość powietrza nie spełnia norm jakości. Szczególnie narażone są dzieci. W tym artykule opisujemy najgroźniejsze rodzaje zanieczyszczeń oraz wskazujemy działania, jakie można podjąć, aby pomóc dzieciom cierpiącym na astmę.
Światowa Organizacja Zdrowia opisuje zanieczyszczenie powietrza jako skażenie środowiska wewnętrznego lub zewnętrznego dowolnym czynnikiem chemicznym, fizycznym lub biologicznym, który zmienia atmosferę.(1) Do najpowszechniejszych jego źródeł należą pojazdy silnikowe, obiekty przemysłowe, pożary lasów i domowe urządzenia spalające, w tym kotły oraz piece i kominki opalane drewnem lub węglem.(1) Powietrze jest zanieczyszczane przede wszystkim przez trujące gazy, takie jak tlenek węgla, ozon, dwutlenek siarki i dwutlenek azotu (NO2), a także cząsteczki w powietrzu, takie jak kurz, brud, sadza i dym. NO2 jest wytwarzany przez wiele rodzajów pojazdów; stwierdzono, że położenie domów i szkół bliżej dróg wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zgonu z powodu astmy.(2)
Niedawno naukowcy odkryli, że zanieczyszczenia w powietrzu mogą również zakłócać zdolność naszego organizmu do odróżniania alergenu, który może wywoływać reakcję alergiczną, od niebezpiecznych bakterii lub wirusów.(1) Powoduje to, że nawet jeśli dana substancja nie jest szkodliwa, nasz układ odpornościowy reaguje, tworząc w organizmie stan zapalny. To może z kolei prowadzić do astmy, której jednym z najczęstszych objawów jest świszczący oddech.
Zanieczyszczenie powietrza często wiąże się również ze słabą kontrolą astmy u dzieci. Wiele badań naukowych wykazało, że zanieczyszczenia mają wpływ na pracę ich płuc. Te dzieci również częściej używają inhalatorów doraźnych i częściej odwiedzają szpitale. Trudno jest przewidzieć poziom alergenów i zanieczyszczeń znajdujących się w naszym otoczeniu w danym momencie. Nagłe pogorszenie astmy może zaś skutkować poważnym zaostrzeniem nawet w przypadku pacjentów, u których zwykle występują tylko łagodne objawy.(2)
Co można zrobić, aby zmniejszyć wpływ zanieczyszczeń na astmę?
Eksperci ze Światowej Inicjatywy na Rzecz Zwalczania Astmy (Global Initiative for Asthma, GINA) zalecają wymianę urządzeń grzewczych i kuchennych na takie, które nie zanieczyszczają powietrza w domu, np. pompy ciepła czy palniki na pellet drzewny. W miarę możliwości należy dbać o odprowadzanie zanieczyszczeń na zewnątrz.(2) Jak podaje GINA, choć przejście na ogrzewanie niegenerujące zanieczyszczeń nie poprawi od razu stanu płuc u dzieci chorych na astmę, to przynajmniej znacznie ograniczy stopień doświadczanych przez nie objawów, dzięki czemu nie będą musiały już tak często opuszczać szkoły i chodzić do lekarza.(2)
Rządy podjęły pewne skuteczne działania – takie jak zakaz palenia w miejscach publicznych – które, jak wykazano, poprawiają jakość życia chorych na astmę.(4) Naukowcy z Norwegii wypróbowali mały czujnik, który mierzył jakość powietrza w szkołach, dzięki czemu nauczyciele mogli planować zajęcia na świeżym powietrzu w takich porach, kiedy warunki były najbardziej sprzyjające. Warto również zauważyć, że kiedy w Pekinie podczas Igrzysk Olimpijskich i Paraolimpijskich w 2008 roku ograniczono lokalny ruch drogowy, nastąpił znaczny spadek liczby wizyt chorych na astmę w szpitalach.(2) Ponadto przeprowadzone badania wskazują, że przy wysokim poziomie zanieczyszczenia astmatycy powinni unikać forsownej aktywności na świeżym powietrzu i w miarę możliwości pozostawać w domach.(2)
Bardzo ważne jest również, aby chorzy na astmę w prawidłowy sposób dbali o swoje zdrowie. Osoby, u których astma jest dobrze kontrolowana, są mniej wrażliwe na zanieczyszczenia i zwykle nie muszą wprowadzać zmian w swoim stylu życia, gdy mają do czynienia z wysokim ich poziomem. Pomocne w tym zakresie może być stosowanie narzędzi takich jak badania FeNO. Znajomość poziomu FeNO pomaga przewidzieć nawrót astmy, a także czerpać maksymalne korzyści z leczenia. Wykazano, że leczenie astmy z wykorzystaniem badań FeNO pozwala zmniejszyć liczbę ataków nawet o 50%.(5)
Wykonanie takiego badania jest bezpieczne i łatwe, a wynik uzyskuje się w mniej niż dwie minuty. Zachęcamy do zapoznania się z pozostałymi materiałami dostępnymi na stronie fenoiastma.pl, a także skonsultowania się z lekarzem, aby uzyskać więcej informacji.
