Zbadanie poziomu FeNO może pomóc lekarzowi stwierdzić, czy dany pacjent choruje na astmę, a także wprowadzić skuteczniejsze leczenie. Na poziom FeNO wytwarzanego przez płuca może natomiast wpływać kilka czynników, w tym wiek, płeć, waga czy wzrost pacjenta. Poniżej wyjaśniamy, w jaki sposób niektóre rodzaje żywności mogą wpływać na wynik FeNO oraz o co należy zadbać przed badaniem.
Jak działa pomiar FeNO?
Badanie FeNO mierzy ilość tlenku azotu (NO) w wydychanym powietrzu. Tlenek azotu jest niezbędny dla zdrowia organizmu, lecz jego nadmiar w płucach może świadczyć o astmie. Aby sprawdzić swój poziom FeNO, wystarczy wykonać odpowiednie badanie. Trwa ono zaledwie chwilę i można je łatwo przeprowadzić podczas wizyty kontrolnej.
Niektóre urządzenia, takie jak NIOX VERO®, mają tubę z filtrem, która odfiltrowuje tlenek azotu znajdujący się w otaczającym powietrzu. Dzięki temu wynik badania dotyczy jedynie ilości tlenku azotu faktycznie wydychanego przez pacjenta.
Badanie polega na wykonaniu najpierw wdechu, a następnie wydechu, który ma trwać 10 sekund (lub 6 sekund w przypadku niektórych dzieci poniżej dziesiątego roku życia, jeśli 10 sekund to dla nich zbyt długo). Na ekranie urządzenia wyświetlane są pomocne animacje, informujące, kiedy należy wykonywać mocniejszy lub łagodniejszy wydech, aby uzyskać stabilny przepływ. Aby przejść badanie, wystarczy delikatny wydech, jak przy robieniu bąbelków w napoju. Po upływie określonego czasu urządzenie analizuje oddech i po około minucie wyświetla na ekranie wynik. Lekarz może wówczas powiedzieć pacjentowi, co oznacza uzyskany przez niego wynik i jakie jest w jego przypadku prawdopodobieństwo astmy.
Jakie pokarmy powodują wzrost poziomu FeNO?
Pokarmy zawierające dużą ilość azotanów mogą powodować wzrost poziomu FeNO, dlatego należy ich unikać na kilka godzin przed badaniem. Dzięki temu wynik będzie prawidłowo odzwierciedlał rzeczywisty poziom FeNO. Do pokarmów bogatych w azotany należą zielone warzywa liściaste, takie jak szpinak i jarmuż.(1) Źródłami azotanów są również wędliny, ryby i produkty mleczne. Poziom FeNO mogą zwiększać również buraki. Jedno z badań wykazało, że osoby, które piły sok z buraków, miały po 45 minutach poziom FeNO wyższy o ponad 20%, a wzrost utrzymywał się jeszcze po upływie 90 minut – najlepiej zatem w dniu badania powstrzymać się od spożywania takich produktów.(2)
Czy są takie produkty żywnościowe, które obniżają poziom FeNO?
Uważa się, że niektóre pokarmy i napoje powodują obniżenie poziomu FeNO. Należą do nich napoje zawierające kofeinę i alkohol, rozsądnie jest więc unikać ich na kilka godzin przed badaniem.(1) Ponadto na wynik wpływ ma również tytoń, bierne palenie oraz palenie e-papierosów. Gdy naukowcy badali wpływ palenia papierosów tuż przed badaniem FeNO, zauważyli znaczny spadek wyniku u osób palących.(3) Ponadto stwierdzili, że niższe wyniki uzyskują zarówno obecni, jak i byli palacze, a zatem skutki palenia tytoniu mogą utrzymywać się przez jakiś czas.(4)
Przed wykonaniem badania FeNO lekarz może zapytać pacjenta o spożyte danego dnia jedzenie i napoje, aby prawidłowo odczytać wynik, a co za tym idzie – zaplanować optymalne leczenie. W przypadku spożycia w ciągu kilku godzin przed badaniem kofeiny, jedzenia lub napojów o wysokim stężeniu azotanów, należy poinformować o tym lekarza.
